Şarj Süresi Nasıl Hesaplanır? Formül ve Örnekler

Şarj süresi, bataryaya eklenecek enerjinin (kWh) şarj gücüne (kW) bölünmesiyle yaklaşık olarak hesaplanır. Örneğin 30 kWh enerjiyi 7,5 kW güçle eklemek kabaca 4 saat sürer. Gerçek süre ise şarj kayıpları, batarya sıcaklığı ve özellikle DC şarjda şarj eğrisi nedeniyle bu hesaptan biraz daha uzun çıkar.

Kısaca:

• Temel formül: Süre (saat) ≈ Eklenecek enerji (kWh) ÷ Şarj gücü (kW).
• Şarj gücünü istasyon, kablo ve araçtan en düşük kapasiteli olan belirler.
• AC'de kayıpları, DC'de şarj eğrisini hesaba katarak bir pay ekleyin.

kWh ve kW: İki temel kavram

Şarj süresini hesaplamak için iki birimi ayırt etmek yeterlidir:

• kWh (kilovatsaat) bir enerji miktarıdır. Bataryanın ne kadar enerji depoladığını gösterir; bir depo hacmi gibi düşünebilirsiniz.
• kW (kilovat) bir güçtür. Enerjinin ne hızla aktarıldığını gösterir; depoyu dolduran musluğun akışı gibidir.

Bu iki kavramın ayrıntılı açıklamasını kWh ve kW farkı rehberinde bulabilirsiniz. Hesap için bilmeniz gereken, kWh'yi kW'a böldüğünüzde saat cinsinden bir süre elde ettiğinizdir.

Adım adım şarj süresi hesaplama

1. Eklenecek enerjiyi bulun

Bataryanın tamamını değil, eklemek istediğiniz bölümü hesaplayın. Bunun için kullanılabilir (net) batarya kapasitesini doluluk farkıyla çarpın:

Eklenecek enerji = Net kapasite × (Hedef doluluk − Mevcut doluluk)

Üreticiler bazen brüt, bazen net kapasite verir. Brüt kapasite, bataryanın koruma amacıyla kullanıma açılmayan bölümünü de içerir. Hesapta net kapasiteyi kullanmak daha doğru sonuç verir.

2. Gerçek şarj gücünü belirleyin

Şarj gücü, zincirin en zayıf halkasıyla sınırlıdır:

• AC şarjda: istasyon veya wallbox gücü, kablonun akım değeri ve aracınızın araç üstü şarj cihazı (OBC) kapasitesinden en düşüğü.
• DC şarjda: istasyon gücü ile aracınızın kabul edebildiği en yüksek DC gücünden düşük olanı; ayrıca şarj eğrisi nedeniyle değişen ortalama güç.

Bu sınırların nasıl işlediğini AC ve DC şarj farkı rehberinde anlattık.

3. Kayıpları ve eğriyi hesaba katın

Şebekeden çekilen enerjinin tamamı bataryaya ulaşmaz. AC şarjda dönüşüm sırasında enerjinin bir kısmı ısı olarak kaybolur; ayrıca şarj sırasında aracın elektronik sistemleri ve gerekirse batarya ısıtma ya da soğutma da enerji kullanır. Kaybın oranı araca, şarj gücüne ve ortam sıcaklığına göre değişir; düşük güçlü priz şarjında oransal kayıp genellikle daha yüksektir. Pratik bir tahmin için AC hesabına yaklaşık yüzde 10 civarında bir pay eklemek makul bir başlangıçtır.

DC şarjda asıl belirleyici şarj eğrisidir. Aracın ulaşabildiği en yüksek güç yalnızca belirli bir doluluk aralığında korunur, batarya doldukça güç azalır. Bu yüzden hesapta en yüksek gücü değil, ilgili aralıktaki ortalama gücü kullanmanız gerekir.

Örnek hesaplar

Aşağıdaki örnekler tamamen varsayımsaldır ve hesap mantığını göstermek için seçilmiştir. Kendi aracınız için üreticinin verdiği değerleri kullanın.

Örnek araç: Net batarya kapasitesi 60 kWh, araç üstü şarj cihazı 11 kW (üç faz), en yüksek DC şarj gücü 120 kW.

Örnek 1: Evde tek faz wallbox ile yüzde 20'den 80'e

• Eklenecek enerji: 60 × (0,80 − 0,20) = 36 kWh
• Şarj gücü: Tek faz wallbox 7,4 kW (araç 11 kW destekliyor ama tek faz sınırı geçerli)
• Ham süre: 36 ÷ 7,4 ≈ 4,9 saat
• Yaklaşık yüzde 10 pay ile: yaklaşık 5,4 saat

Örnek 2: Üç faz 11 kW ile aynı aralık

• Ham süre: 36 ÷ 11 ≈ 3,3 saat
• Pay ile: yaklaşık 3,6 saat

Bu araç 22 kW istasyona bağlansa da süre değişmez, çünkü OBC 11 kW ile sınırlıdır.

Örnek 3: Standart priz ile aynı aralık

• Varsayılan priz şarj gücü: 2,3 kW
• Ham süre: 36 ÷ 2,3 ≈ 15,7 saat
• Pay ile: 17 saatin üzerinde

Örnek 4: DC hızlı şarj ile yüzde 10'dan 80'e

• Eklenecek enerji: 60 × (0,80 − 0,10) = 42 kWh
• Bu aralıkta varsayılan ortalama güç: 75 kW (en yüksek güç 120 kW olsa da eğri nedeniyle ortalama daha düşük)
• Süre: 42 ÷ 75 ≈ 0,56 saat, yani yaklaşık 34 dakika

Senaryo (örnek araç)	Eklenecek enerji	Kullanılan güç	Tahmini süre
Priz, %20-80	36 kWh	2,3 kW	17 saatin üzeri
Tek faz wallbox, %20-80	36 kWh	7,4 kW	~5,4 saat
Üç faz 11 kW, %20-80	36 kWh	11 kW	~3,6 saat
DC, %10-80	42 kWh	~75 kW ortalama	~34 dakika

Yüzde 80 sonrasını ayrı hesaplayın

DC şarjda yüzde 80'den sonra güç belirgin şekilde düşer. Örnek aracımızda yüzde 80'den 100'e çıkmak için 12 kWh gerekir. Bu aralıkta ortalama gücün örneğin 25 kW'a indiğini varsayarsak süre 12 ÷ 25 ≈ 0,48 saat, yani yaklaşık 29 dakika olur. Görüldüğü gibi son yüzde 20, öncesindeki yüzde 70'e yakın sürebilir. Bu sınırlamanın nedenini hızlı şarj ve batarya sağlığı rehberinde açıkladık.

Süreyi menzile çevirmek

Çoğu kişi için asıl soru "Kaç kilometre kazanırım?" sorusudur. Bunun için aracınızın ortalama tüketimini kullanabilirsiniz. Örnek aracın 100 km'de 18 kWh tükettiğini varsayarsak 36 kWh yaklaşık 200 km menzil anlamına gelir. Tüketim hız, hava sıcaklığı ve yol koşullarına göre değiştiği için bu hesap da yaklaşık bir tahmin olarak görülmelidir.

Araç ekranındaki tahmini süreye ne kadar güvenebilirsiniz?

Çoğu araç şarj başladığında kalan süreyi ekranda ya da uygulamada gösterir. Bu tahmin, aracın o anki şarj gücünü, batarya sıcaklığını ve hedef doluluk seviyesini dikkate aldığı için genellikle elle yapılan hesaptan daha isabetlidir. Yine de ilk dakikalarda gösterilen değer değişkenlik gösterebilir; özellikle DC şarjın başında güç henüz tam yükselmemişse süre olduğundan uzun görünebilir.

Elle yapılan hesabın asıl faydası planlama aşamasındadır. Henüz istasyona gitmeden, örneğin evde gece boyunca ne kadar menzil kazanacağınızı ya da yolculukta bir mola için ne kadar süre ayırmanız gerektiğini öngörmenizi sağlar. İki yöntemi birlikte kullanmak en sağlıklı sonucu verir.

Hesabı etkileyen diğer etkenler

• Batarya sıcaklığı: Soğuk bataryada güç sınırlanır.
• Paylaşımlı istasyonlar: Bazı istasyonlarda gücü iki araç paylaşabilir.
• Ev yük yönetimi: Wallbox, evdeki diğer tüketim arttığında gücü düşürebilir.
• Araç ayarları: Şarj akımı sınırı veya hedef doluluk ayarları süreyi değiştirir.

Forumda tartışın

Kendi aracınızla yaptığınız şarjların süresini bu hesapla karşılaştırdıysanız sonuçlarınızı şarj ve altyapı forumunda paylaşabilirsiniz.